Xu hướng giải quyết tranh chấp thuế ở Hồng Kông

Giới thiệu: Kỷ nguyên mới của tranh chấp thuế tại Hồng Kông

Bối cảnh tranh chấp thuế tại Hồng Kông đang trải qua sự chuyển đổi căn bản, được thúc đẩy bởi các cải cách thuế toàn cầu, các sáng kiến số hóa công tác quản lý và việc tăng cường thực thi quy định pháp luật. Việc triển khai Trụ cột Hai của BEPS 2.0 trong năm 2025, cùng với cách tiếp cận ngày càng nghiêm ngặt của Cục Thuế vụ Hồng Kông (IRD) đối với việc tuân thủ thuế, đã khiến các tranh chấp thuế gia tăng chưa từng có, ảnh hưởng đến doanh nghiệp thuộc mọi quy mô.

Trong bối cảnh Hồng Kông tiếp tục duy trì vị thế là một trung tâm tài chính quốc tế hàng đầu, người nộp thuế phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn trong việc chứng minh cơ sở cho cách xử lý thuế của mình trước sự thay đổi của các chuẩn mực quốc tế, việc tăng cường kiểm tra giá giao dịch liên kết và các hệ thống quản lý thuế điện tử tiên tiến. Việc nắm bắt những xu hướng này có ý nghĩa then chốt đối với các doanh nghiệp hoạt động tại hoặc thông qua Hồng Kông để quản lý hiệu quả rủi ro thuế và thực hiện các quy trình giải quyết tranh chấp.

BEPS 2.0 và tranh chấp về thuế tối thiểu toàn cầu

Khuôn khổ pháp lý và lộ trình triển khai

Ngày 6 tháng 6 năm 2025, Hồng Kông đã công bố trên Công báo Pháp lệnh Thuế vụ (Sửa đổi) (Thuế tối thiểu đối với các tập đoàn doanh nghiệp đa quốc gia) năm 2025 (Inland Revenue (Amendment) (Minimum Tax for Multinational Enterprise Groups) Ordinance 2025), triển khai Trụ cột Hai trong sáng kiến BEPS 2.0 của OECD. Văn bản pháp luật mang tính bước ngoặt này áp dụng mức thuế tối thiểu toàn cầu 15% đối với các tập đoàn doanh nghiệp đa quốc gia (MNE) có doanh thu hợp nhất hằng năm từ 750 triệu EUR trở lên.

Việc triển khai được thực hiện theo từng giai đoạn:

Hợp phần quy định	Ngày có hiệu lực	Tình trạng
Thuế bổ sung tối thiểu của Hồng Kông (HKMTT)	Ngày 1 tháng 1 năm 2025	Đã ban hành (có hiệu lực hồi tố)
Quy tắc tổng hợp thu nhập chịu thuế (IIR)	Ngày 1 tháng 1 năm 2025	Đã ban hành (có hiệu lực hồi tố)
Quy tắc lợi nhuận chịu thuế dưới mức tối thiểu (UTPR)	Hoãn triển khai	Cần nghiên cứu thêm
Đưa Cổng thông tin Trụ cột Hai vào hoạt động	Tháng 1 năm 2026	Triển khai theo từng giai đoạn

Phạm vi và đối tượng áp dụng

HKMTT áp dụng đối với tất cả các đơn vị hợp thành tại Hồng Kông của các tập đoàn MNE thuộc phạm vi điều chỉnh, bất kể tỷ lệ sở hữu. Văn bản pháp luật này triển khai các quy tắc chống xói mòn cơ sở thuế toàn cầu (GloBE) thông qua hai cơ chế liên kết chặt chẽ:

• Quy tắc tổng hợp thu nhập chịu thuế (IIR): Áp dụng thuế bổ sung đối với đơn vị mẹ của một tập đoàn MNE thuộc phạm vi điều chỉnh liên quan đến các đơn vị hợp thành của tập đoàn chịu mức thuế suất thực tế dưới 15%
• Quy tắc lợi nhuận chịu thuế dưới mức tối thiểu (UTPR): Đóng vai trò là cơ chế dự phòng cho IIR, bảo đảm toàn bộ thuế bổ sung được thu trong trường hợp có bất kỳ khoản thuế bổ sung nào chưa được thu theo IIR (việc triển khai tại Hồng Kông đã được hoãn)

Các lĩnh vực tranh chấp mới phát sinh

Việc triển khai Trụ cột Hai làm phát sinh một số lĩnh vực mới có khả năng dẫn đến tranh chấp thuế:

• Tính toán thuế suất thực tế: Xác định thuế suất thực tế đối với các đơn vị hợp thành tại nhiều khu vực tài phán, đòi hỏi các điều chỉnh và phân bổ phức tạp
• Tính toán các khoản thuế thuộc phạm vi điều chỉnh: Tranh chấp về những loại thuế đủ điều kiện được coi là "thuế thuộc phạm vi điều chỉnh" theo các quy tắc GloBE và cách tính các khoản thuế này
• Tổng hợp theo khu vực tài phán: Các vấn đề phát sinh từ việc tính thuế bổ sung trên cơ sở từng khu vực tài phán, đặc biệt đối với các tập đoàn có nhiều đơn vị tại các địa điểm khác nhau
• Các cơ chế miễn trừ an toàn trong giai đoạn chuyển tiếp: Áp dụng và giải thích các cơ chế miễn trừ an toàn trong giai đoạn chuyển tiếp dựa trên Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR)
• Phân bổ xuyên biên giới: Tranh chấp liên quan đến việc phân bổ thuế bổ sung giữa các khu vực tài phán khác nhau, đặc biệt giữa IIR và các loại thuế bổ sung tối thiểu nội địa

Các yêu cầu về tuân thủ và kê khai

Các tập đoàn MNE thuộc phạm vi điều chỉnh phải đáp ứng những nghĩa vụ tuân thủ nghiêm ngặt:

• Thông báo thuế bổ sung hằng năm: Phải nộp trong vòng sáu tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính
• Tờ khai thuế bổ sung hằng năm: Phải nộp trong vòng 15 tháng kể từ ngày kết thúc năm tài chính (được gia hạn lên 18 tháng đối với các năm chuyển tiếp)
• Chế tài xử phạt: Áp dụng đối với việc nộp thông báo và tờ khai chậm hạn hoặc kê khai không chính xác
• Hồ sơ, tài liệu: Phải lưu giữ đầy đủ hồ sơ để chứng minh các tính toán theo GloBE và việc xác định thuế suất thực tế

Số hóa công tác quản lý thuế và cuộc cách mạng kê khai điện tử

Các cổng thông tin thuế điện tử mới (tháng 7 năm 2025)

IRD đã đưa ba cổng thông tin điện tử liên thông vào hoạt động trong tháng 7 năm 2025, thay đổi căn bản cách thức người nộp thuế tương tác với cơ quan thuế:

Cổng thông tin	Đối tượng sử dụng	Các tính năng chính
Cổng thông tin thuế cá nhân (ITP)	Người nộp thuế cá nhân	Khai thuế tiền lương điện tử, đánh thuế cá nhân tổng hợp, thông tin chi tiết về các khoản khấu trừ được điền sẵn
Cổng thông tin thuế doanh nghiệp (BTP)	Các cơ sở kinh doanh và công ty	Khai thuế lợi nhuận điện tử, nộp hồ sơ iXBRL, tải lên tài liệu chứng minh
Cổng thông tin dành cho người đại diện thuế (TRP)	Người đại diện thuế và đại lý thuế	Dịch vụ gia hạn theo danh sách, quản lý nhiều khách hàng, nộp hồ sơ điện tử

Nâng cấp dịch vụ khai thuế lợi nhuận điện tử (tháng 4 năm 2025)

Từ ngày 1 tháng 4 năm 2025, Cục Thuế vụ Hồng Kông (IRD) đã triển khai các dịch vụ nộp tờ khai thuế lợi nhuận điện tử được nâng cấp với các tính năng sau:

• Công nghệ iXBRL: Bộ phân loại dữ liệu của IRD và các công cụ chuẩn bị dữ liệu iXBRL cho phép nộp dữ liệu có cấu trúc
• Khai thuế điện tử tự nguyện: Tất cả các công ty và cơ sở kinh doanh đều có thể tự nguyện nộp tờ khai thuế lợi nhuận điện tử cho các năm tính thuế từ 2022/23 đến 2024/25
• Tích hợp chức năng tải lên tài liệu: Các tài liệu chứng minh có thể được nộp bằng phương thức điện tử cùng với tờ khai thuế
• Nâng cao năng lực xử lý: Công cụ khai thuế điện tử IR56 được mở rộng từ 800 lên 2,000 bản ghi cho mỗi tệp, với khả năng tải lên tối đa 5,000 bản ghi trong mỗi lần nộp

Lộ trình bắt buộc khai thuế điện tử

IRD đã thiết lập lộ trình triển khai theo từng giai đoạn đối với việc bắt buộc khai thuế điện tử:

• 2025: Bắt đầu áp dụng yêu cầu bắt buộc khai thuế điện tử đối với các công ty đa quốc gia
• 2030: Mở rộng yêu cầu bắt buộc khai thuế điện tử tới tất cả người nộp thuế
• Tháng 4 năm 2026: Áp dụng toàn diện Chương trình gia hạn theo danh sách điện tử dành cho người đại diện thuế (từ năm tính thuế 2025/26 trở đi)

Tác động đối với việc giải quyết tranh chấp

Quá trình chuyển đổi số trong quản lý thuế tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức đối với việc giải quyết tranh chấp:

• Tăng cường tính minh bạch: Các hệ thống số cung cấp dấu vết kiểm toán và hồ sơ tài liệu rõ ràng hơn, qua đó có thể giảm thiểu tranh chấp phát sinh do hồ sơ không đầy đủ
• Phân tích dữ liệu: Năng lực phân tích dữ liệu được nâng cao của IRD cho phép đánh giá rủi ro chuyên sâu hơn và thực hiện các cuộc kiểm tra thuế có trọng tâm
• Xử lý nhanh hơn: Việc nộp hồ sơ điện tử đẩy nhanh quá trình xử lý ấn định thuế, qua đó có thể giúp xác định các vấn đề tranh chấp sớm hơn
• Tuân thủ yêu cầu kỹ thuật: Các tranh chấp mới có thể phát sinh từ lỗi kỹ thuật khi khai thuế điện tử, vấn đề về định dạng dữ liệu hoặc sự không tương thích với bộ phân loại dữ liệu iXBRL
• Trao đổi thông tin điện tử: Các nền tảng số tạo điều kiện trao đổi thông tin nhanh hơn trong quá trình giải quyết tranh chấp

Tranh chấp về xác định giá giao dịch liên kết: Tăng cường giám sát

Sự gia tăng chưa từng có của các tranh chấp về xác định giá giao dịch liên kết

Hồng Kông đã chứng kiến sự gia tăng chưa từng có của các tranh chấp về xác định giá giao dịch liên kết trong những năm gần đây. IRD đã tăng cường đáng kể việc thực thi các quy định về xác định giá giao dịch liên kết, xuất phát từ những cân nhắc song phương và áp lực ngày càng lớn từ các cơ quan có thẩm quyền trên toàn thế giới. Các doanh nghiệp đa quốc gia lớn không còn là đối tượng duy nhất bị nhắm tới—các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thậm chí cả các tổ chức từ thiện được miễn thuế, hiện cũng đang chịu sự giám sát chặt chẽ hơn.

Những cải tiến về pháp luật năm 2025

Pháp lệnh Thuế vụ (Sửa đổi) (Thuế tối thiểu đối với các tập đoàn doanh nghiệp đa quốc gia) năm 2025 (Inland Revenue (Amendment) (Minimum Tax for Multinational Enterprise Groups) Ordinance 2025) bao gồm những cập nhật quan trọng đối với các quy tắc xác định giá giao dịch liên kết của Hồng Kông, nhằm điều chỉnh các quy tắc này cho phù hợp với Hướng dẫn xác định giá giao dịch liên kết năm 2022 của OECD. Việc điều chỉnh này giúp cơ chế xác định giá giao dịch liên kết của Hồng Kông phù hợp hơn với các thông lệ quốc tế tốt nhất.

Các lĩnh vực tranh chấp chính về xác định giá giao dịch liên kết

Lĩnh vực tranh chấp	Các vấn đề thường gặp	Trọng tâm xem xét của IRD
Dịch vụ nội bộ tập đoàn	Cơ sở chứng minh tính hợp lý của phí dịch vụ, kiểm tra lợi ích nhận được, tiêu thức phân bổ	Hồ sơ chứng minh các dịch vụ thực tế đã cung cấp và giá trị được tạo ra
Tài sản trí tuệ	Mức phí bản quyền, quyền sở hữu tài sản trí tuệ, các chức năng phát triển, nâng cao, duy trì, bảo vệ và khai thác (DEMPE)	Yêu cầu về thực chất và phân tích quyền sở hữu về mặt kinh tế
Hoạt động thương mại	Xác định giá hàng hóa, phân tích chức năng, phân bổ rủi ro	Các chỉ tiêu mức lợi nhuận và phân tích tính so sánh
Giao dịch tài chính	Các khoản vay nội bộ tập đoàn, bảo lãnh, quản lý tiền mặt tập trung	Cơ sở hợp lý về mặt thương mại và xác định chính xác bản chất giao dịch
Tái cơ cấu kinh doanh	Chuyển giao chức năng, tài sản và rủi ro	Khoản bồi hoàn cho tiềm năng sinh lợi được chuyển giao

Yêu cầu về hồ sơ và Mẫu IR1475

IRD có thể yêu cầu người nộp thuế nộp Mẫu IR1475, trong đó tóm tắt các thông tin trọng yếu về xác định giá giao dịch liên kết có trong Hồ sơ toàn cầu và Hồ sơ quốc gia. Mẫu này phải được nộp trong vòng một tháng kể từ khi IRD đưa ra yêu cầu và đóng vai trò là công cụ đánh giá ban đầu của IRD để xác định mức độ tuân thủ các quy tắc xác định giá giao dịch liên kết.

Khi cơ chế xác định giá giao dịch liên kết của Hồng Kông ngày càng hoàn thiện, IRD xem xét chặt chẽ hơn nội dung và chất lượng của hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết. Các yêu cầu kỳ vọng chính bao gồm:

• Tính chính xác và cập nhật: Hồ sơ phải phản ánh chính xác hoạt động hiện tại và thực trạng tài chính, chứ không chỉ đơn thuần là các phiên bản cập nhật của báo cáo năm trước
• Chiều sâu phân tích: Cần có phân tích chức năng toàn diện, nghiên cứu chi tiết về tính so sánh và phân tích kinh tế có cơ sở vững chắc
• Lập hồ sơ đồng thời: Hồ sơ cần được lập đồng thời với các hoạt động liên quan, thay vì lập hồi tố để đáp ứng các yêu cầu cung cấp thông tin của IRD
• Nhất quán với CbCR: Bảo đảm tính nhất quán giữa hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết và dữ liệu Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR)

Những sai sót thường gặp dẫn đến tranh chấp

• Phân tích tính so sánh chưa đầy đủ: Việc xác định và phân tích các giao dịch độc lập có thể so sánh chưa đầy đủ
• Bản chất kinh tế chưa vững chắc: Các chức năng được kê khai không phù hợp với thực chất hoạt động tại Hồng Kông
• Quan điểm không nhất quán: Có sự mâu thuẫn giữa tờ khai thuế tại Hồng Kông, chính sách giá giao dịch liên kết của tập đoàn và các quan điểm được áp dụng tại các khu vực tài phán khác
• Hồ sơ chưa đầy đủ: Thiếu hoặc chưa hoàn thiện Hồ sơ toàn cầu và Hồ sơ quốc gia
• Không chứng minh được lợi ích: Không thể chứng minh lợi ích thực tế nhận được từ các dịch vụ nội bộ tập đoàn

Thủ tục thỏa thuận song phương (MAP): Giải quyết tranh chấp xuyên biên giới

Cam kết của Hồng Kông đối với Hành động 14 của BEPS

Theo Hành động 14 của BEPS, các khu vực tài phán đã cam kết thực hiện một tiêu chuẩn tối thiểu nhằm tăng cường tính hiệu lực và hiệu quả của Thủ tục thỏa thuận song phương (MAP). MAP được quy định tại Điều 25 của Hiệp định thuế mẫu OECD, theo đó các quốc gia cam kết nỗ lực giải quyết các tranh chấp liên quan đến việc giải thích và áp dụng các hiệp định thuế.

Triển khai thông qua MLI

Hồng Kông đã áp dụng cách tiếp cận thực tiễn trong việc triển khai Công ước đa phương về BEPS (MLI):

• Các điều khoản được lựa chọn áp dụng: Hồng Kông đã lựa chọn áp dụng các điều khoản thể hiện những tiêu chuẩn tối thiểu của BEPS, bao gồm phép thử mục đích chính nhằm ngăn ngừa lạm dụng hiệp định và yêu cầu cho phép các đối tượng có thời hạn tối thiểu ba năm để trình vụ việc theo MAP
• Các điều khoản không được lựa chọn áp dụng: Hồng Kông đã lựa chọn không áp dụng phần lớn các điều khoản không bắt buộc khác
• Sửa đổi hiệp định: MLI sửa đổi các DTA thuộc phạm vi điều chỉnh của Hồng Kông để nhanh chóng triển khai các biện pháp BEPS nhằm ngăn ngừa lạm dụng hiệp định và cải thiện cơ chế giải quyết tranh chấp

Áp dụng MAP đối với các tranh chấp liên quan đến Trụ cột Hai

Các cơ chế quản lý thuế hiện hành được áp dụng đối với các Quy tắc Trụ cột Hai, và có thể sử dụng các cơ chế MAP để giải quyết các tranh chấp xuyên biên giới về thuế bổ sung. Các tập đoàn đa quốc gia thuộc phạm vi áp dụng có thể sử dụng các cơ chế MAP theo các hiệp định tránh đánh thuế hai lần toàn diện (CDTA) của Hồng Kông để giải quyết các tranh chấp xuyên biên giới có liên quan trong trường hợp có thể áp dụng.

Mạng lưới hiệp định của Hồng Kông

Tính đến ngày 30 tháng 11 năm 2024, Hồng Kông đã ký các hiệp định/thỏa thuận tránh đánh thuế hai lần toàn diện (DTA) với 51 khu vực tài phán, đồng thời đang tiến hành đàm phán với 19 quốc gia hoặc vùng lãnh thổ khác, bao gồm Đức, Na Uy, Síp và Venezuela. Mạng lưới hiệp định ngày càng mở rộng này tạo thêm cơ hội sử dụng MAP để giải quyết các tranh chấp thuế quốc tế.

Đánh giá đồng cấp của OECD

OECD tiến hành đánh giá đồng cấp về kết quả thực hiện MAP của các khu vực tài phán theo Hành động 14. Các đợt đánh giá này xem xét hiệu quả của Hồng Kông trong việc giải quyết tranh chấp kịp thời, hiệu quả và tuân thủ các tiêu chuẩn tối thiểu. Hồng Kông đã trải qua cả đánh giá đồng cấp MAP Giai đoạn 1 và Giai đoạn 2, thể hiện cam kết đối với các thông lệ quốc tế tốt nhất trong giải quyết tranh chấp.

Khi nào nên cân nhắc sử dụng MAP

MAP có thể phù hợp trong các trường hợp sau:

• Đánh thuế hai lần: Người nộp thuế thực tế bị hoặc có nguy cơ bị đánh thuế hai lần do việc đánh thuế tại hai khu vực tài phán
• Giải thích hiệp định: Có bất đồng về việc giải thích hoặc áp dụng một điều khoản của hiệp định thuế
• Điều chỉnh giá giao dịch liên kết: Một khu vực tài phán thực hiện điều chỉnh giá giao dịch liên kết làm phát sinh hoặc gia tăng tình trạng đánh thuế hai lần
• Tranh chấp về cơ sở thường trú: Có bất đồng về việc liệu có tồn tại cơ sở thường trú hay không hoặc về cách phân bổ lợi nhuận cho cơ sở đó
• Các vấn đề về thuế khấu trừ tại nguồn: Phát sinh tranh chấp về quyền được hưởng mức thuế suất khấu trừ tại nguồn thấp hơn theo các điều khoản của hiệp định

Thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA): Chủ động phòng ngừa tranh chấp

Sự phát triển của chương trình APA tại Hồng Kông

Hồng Kông đã đưa vào áp dụng chương trình APA vào tháng 4 năm 2012, và triển khai chế độ APA theo luật định vào tháng 7 năm 2018. APA là một thỏa thuận xác lập, trước khi diễn ra các giao dịch liên kết, một bộ tiêu chí phù hợp để xác định giá giao dịch liên kết cho các giao dịch đó trong một khoảng thời gian nhất định. Thỏa thuận này mang lại sự chắc chắn cho người nộp thuế và giảm nguy cơ phát sinh tranh chấp về giá giao dịch liên kết trong tương lai.

Các loại APA hiện có

Loại APA	Mô tả	Ưu điểm
APA đơn phương	Thỏa thuận chỉ với Cục Thuế vụ Hồng Kông (IRD)	Quy trình nhanh hơn, đàm phán đơn giản hơn, tập trung vào một khu vực tài phán duy nhất
APA song phương	Thỏa thuận với IRD và cơ quan thuế của một quốc gia khác	Loại bỏ nguy cơ đánh thuế hai lần, mang lại sự chắc chắn tại cả hai khu vực tài phán
APA đa phương	Thỏa thuận với cơ quan thuế của hơn hai quốc gia	Mang lại sự chắc chắn toàn diện tại nhiều khu vực tài phán, hiệu quả đối với các chuỗi giá trị phức tạp

Ngưỡng nộp đơn đề nghị

DIPN 48 quy định các ngưỡng nộp đơn đề nghị dựa trên tính chất của các giao dịch với bên liên kết:

• Mua bán hàng hóa: 80 triệu HK$ mỗi năm
• Cung cấp dịch vụ: 40 triệu HK$ mỗi năm
• Sử dụng tài sản vô hình (ví dụ: tiền bản quyền): 20 triệu HK$ mỗi năm

Thời hạn áp dụng và gia hạn APA

Một APA tại Hồng Kông thông thường áp dụng trong khoảng thời gian từ ba đến năm năm. Khi hết hạn, người nộp thuế có thể đề nghị gia hạn thêm từ ba đến năm năm, với điều kiện phương pháp đã thỏa thuận vẫn phù hợp và các điều khoản của APA vẫn được tuân thủ.

Tình hình triển khai APA hiện nay

Tính đến ngày 31 tháng 3 năm 2023, IRD đã nhận được nhiều đơn đề nghị APA đơn phương và song phương liên quan đến các DTA với nhiều đối tác khác nhau, bao gồm:

• Trung Quốc đại lục
• Ý
• Nhật Bản
• Hàn Quốc
• Malaysia
• Hà Lan
• Thái Lan
• Vương quốc Anh

Các hồ sơ này đang ở những giai đoạn khác nhau trong chương trình APA, trong đó một số đã được hoàn tất thành công.

Các yếu tố chiến lược cần cân nhắc đối với APA

Các tổ chức ngày càng áp dụng những chiến lược giải quyết tranh chấp nhất quán và hài hòa trên phạm vi quốc tế, trong đó APA được IRD khuyến khích sử dụng như công cụ chủ động nhằm tạo dựng uy tín và giảm thiểu tranh chấp. Các yếu tố chính cần cân nhắc bao gồm:

• Thời điểm: Bắt đầu thảo luận về thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA) trước khi phát sinh các tranh chấp đáng kể về giá giao dịch liên kết
• Phạm vi: Xác định rõ các giao dịch và phương pháp thuộc phạm vi áp dụng để bảo đảm bao quát đầy đủ
• Các giả định trọng yếu: Ghi nhận rõ ràng các giả định trọng yếu, vì những thay đổi có thể đòi hỏi sửa đổi hoặc hủy bỏ APA
• Tuân thủ: Duy trì việc tuân thủ nghiêm ngặt các điều khoản của APA, vì việc không tuân thủ có thể làm mất hiệu lực của thỏa thuận
• Song phương so với đơn phương: Đánh giá liệu APA song phương có mang lại mức độ chắc chắn bổ sung đủ lớn để tương xứng với thời gian thực hiện dài hơn và mức độ phức tạp cao hơn hay không

Các xu hướng mới trong giải quyết tranh chấp thuế

1. Gia tăng hoạt động thanh tra thuế và tuân thủ dựa trên rủi ro

Cục Thuế vụ Hồng Kông (IRD) đã và đang triển khai các sáng kiến nhằm chống lại các hoạt động xói mòn cơ sở thuế và chuyển dịch lợi nhuận (BEPS), đồng thời áp dụng cách tiếp cận thận trọng và nghiêm ngặt hơn trong quá trình rà soát. Điều này có nghĩa là người nộp thuế tại Hồng Kông phải chịu áp lực rất lớn trong việc giải trình các quan điểm kê khai thuế của mình trên mọi mảng kinh doanh—không chỉ các tập đoàn đa quốc gia lớn mà cả các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) và các tổ chức từ thiện được miễn thuế.

2. Tăng cường phân tích dữ liệu và trao đổi thông tin

Hồng Kông tham gia các sáng kiến quốc tế về minh bạch thuế, bao gồm:

• Trao đổi thông tin tự động (AEOI): Chia sẻ thông tin tài khoản tài chính với các đối tác ký kết hiệp định
• Báo cáo lợi nhuận liên quốc gia (CbCR): Trao đổi thông tin thuế và kinh doanh của các tập đoàn đa quốc gia (MNE)
• Tăng cường thông tin thuế: Mở rộng khả năng tiếp cận dữ liệu của bên thứ ba, cho phép đánh giá rủi ro tinh vi hơn

Các sáng kiến này mang lại cho IRD khả năng tiếp cận dữ liệu người nộp thuế chưa từng có, cho phép tiến hành các cuộc thanh tra có trọng tâm và hiệu quả hơn.

3. Chú trọng thực chất kinh tế

IRD ngày càng xem xét kỹ lưỡng liệu người nộp thuế yêu cầu hưởng các lợi ích về thuế tại Hồng Kông có thực chất kinh tế tại lãnh thổ này hay không. Việc xem xét bao gồm:

• Sự hiện diện thực tế và cơ sở vật chất văn phòng
• Nhân viên có trình độ chuyên môn và thẩm quyền ra quyết định phù hợp
• Chi phí hoạt động tương xứng với các hoạt động đã kê khai
• Các hoạt động cốt lõi tạo ra thu nhập (CIGA) đối với các đơn vị yêu cầu áp dụng chế độ ưu đãi

4. Phối hợp thanh tra thuế xuyên biên giới

Các cơ quan thuế ngày càng phối hợp hoạt động thanh tra giữa các khu vực tài phán, đặc biệt đối với các vấn đề về giá giao dịch liên kết. Người nộp thuế có thể phải đối mặt với các cuộc thanh tra đồng thời hoặc liên tiếp tại nhiều quốc gia cùng xem xét các giao dịch giống nhau, đòi hỏi phải có chiến lược bảo vệ quan điểm được phối hợp đồng bộ.

5. Các cơ chế giải quyết tranh chấp thay thế

Bên cạnh thủ tục thỏa thuận song phương (MAP) và các APA, các cơ chế giải quyết tranh chấp thay thế đang ngày càng được quan tâm:

• Các chương trình giải quyết sớm: Người nộp thuế có thể làm việc với IRD từ sớm để giải quyết các vấn đề trước khi có quyết định ấn định thuế chính thức
• Tuân thủ hợp tác: Các khuôn khổ tăng cường quan hệ giữa người nộp thuế lớn và IRD
• Trọng tài: Một số hiệp định thuế của Hồng Kông có các điều khoản trọng tài bắt buộc đối với các vụ việc MAP không được giải quyết trong thời hạn quy định

6. Các sáng kiến về tính chắc chắn trong lĩnh vực thuế

Phù hợp với chương trình nghị sự về tính chắc chắn trong lĩnh vực thuế của OECD/G20, Hồng Kông đang xây dựng các sáng kiến nhằm nâng cao tính chắc chắn và giảm thiểu tranh chấp:

• Tăng cường hướng dẫn: Các Bản hướng dẫn giải thích và thực hành của Cục Thuế vụ (DIPN) chi tiết hơn về các lĩnh vực phức tạp
• Phán quyết trước về thuế: Mở rộng các cơ chế phán quyết trước về thuế đối với các giao dịch cụ thể
• Tham vấn trước khi nộp tờ khai: Cơ hội để người nộp thuế thảo luận các vấn đề phức tạp trước khi nộp tờ khai thuế

Các chiến lược thực tiễn để quản lý tranh chấp thuế

Chủ động tuân thủ và lập hồ sơ tài liệu

Nền tảng của việc quản lý tranh chấp hiệu quả là hệ thống hồ sơ tài liệu vững chắc, được lập đồng thời với các sự kiện và giao dịch liên quan:

• Hồ sơ xác định giá giao dịch liên kết: Duy trì Hồ sơ toàn cầu và Hồ sơ quốc gia đầy đủ, cập nhật, phản ánh chính xác hoạt động kinh doanh
• Hồ sơ chuyên môn về thuế: Lập hồ sơ về các quan điểm xử lý thuế, bao gồm phân tích pháp luật áp dụng, các tiền lệ liên quan và lập luận chuyên môn
• Hồ sơ về thực chất kinh tế: Lưu giữ bằng chứng về thực chất kinh tế, bao gồm hồ sơ về nhân sự chủ chốt, việc ra quyết định và các hoạt động tạo ra giá trị
• Biên bản họp và nghị quyết của hội đồng quản trị: Bảo đảm các tài liệu quản trị doanh nghiệp hỗ trợ cho các quan điểm xử lý thuế và quyết định kinh doanh

Đánh giá rủi ro và lập kế hoạch thuế

Đánh giá rủi ro thuế thường xuyên giúp nhận diện và xử lý các tranh chấp tiềm ẩn trước khi chúng phát sinh:

• Rà soát rủi ro thuế hằng năm: Đánh giá có hệ thống các quan điểm xử lý thuế và những lĩnh vực có khả năng phát sinh tranh chấp
• Kiểm tra tổng thể về giá giao dịch liên kết: Rà soát định kỳ các cơ chế xác định giá giao dịch liên kết để bảo đảm chúng tiếp tục phù hợp
• Phân tích quan điểm áp dụng hiệp định: Đánh giá quyền hưởng lợi ích theo hiệp định và các khả năng bị chất vấn về việc áp dụng hiệp định
• Phân tích tác động của Trụ cột Hai: Đánh giá thuế suất thực tế và nghĩa vụ thuế bổ sung có thể phát sinh

Làm việc với IRD

Việc làm việc mang tính xây dựng với IRD có thể tạo thuận lợi cho quá trình giải quyết tranh chấp:

• Phản hồi kịp thời: Cung cấp phản hồi đầy đủ, có tài liệu chứng minh vững chắc đối với các yêu cầu giải trình của IRD trong thời hạn quy định
• Trao đổi chuyên nghiệp: Duy trì việc trao đổi chuyên nghiệp, dựa trên sự kiện thực tế và tập trung vào nội dung chuyên môn
• Tự nguyện khai báo: Cân nhắc tự nguyện khai báo các sai sót hoặc các quan điểm xử lý thuế chưa chắc chắn trước khi IRD phát hiện
• Thủ tục phản đối: Hiểu rõ và sử dụng đúng các thủ tục phản đối và kháng nghị về thuế của Hồng Kông khi phát sinh tranh chấp

Tận dụng các cơ chế quốc tế

Đối với các tranh chấp xuyên biên giới, các cơ chế quốc tế cung cấp những biện pháp khắc phục quan trọng:

• Đơn đề nghị áp dụng MAP: Nộp đơn đề nghị áp dụng MAP trong thời hạn ba năm được quy định tại các hiệp định thuế
• Các chương trình APA: Cân nhắc chủ động nộp đơn đề nghị áp dụng APA đối với các giao dịch liên kết có giá trị đáng kể và diễn ra thường xuyên
• Tham vấn cơ quan có thẩm quyền: Làm việc với cơ quan có thẩm quyền của Hồng Kông để hiểu rõ các quy trình và kỳ vọng liên quan đến MAP
• Phối hợp đa phương: Đối với các tranh chấp liên quan đến nhiều khu vực tài phán, phối hợp các quan điểm xử lý và cân nhắc APA đa phương hoặc thanh tra chung

Hướng tới tương lai: Những diễn biến sắp tới

Triển khai Trụ cột Một

Trong khi Trụ cột Hai hiện đã được luật hóa tại Hồng Kông, Trụ cột Một của BEPS 2.0 (giải quyết vấn đề mối liên kết làm cơ sở đánh thuế và phân bổ lợi nhuận đối với các doanh nghiệp kỹ thuật số) vẫn đang trong quá trình xây dựng ở cấp độ quốc tế. Nếu được triển khai, Trụ cột Một có thể làm phát sinh các lĩnh vực tranh chấp mới liên quan đến:

• Phân bổ Khoản A cho các khu vực tài phán thị trường
• Xác định phạm vi áp dụng đối với các doanh nghiệp thuộc diện điều chỉnh
• Các quy tắc xác định nguồn doanh thu
• Các khuôn khổ giải quyết tranh chấp và bảo đảm tính chắc chắn về thuế dành riêng cho Khoản A

Sự phát triển liên tục trong lĩnh vực giá giao dịch liên kết

Giá giao dịch liên kết sẽ tiếp tục là một lĩnh vực trọng yếu của tranh chấp thuế, với những diễn biến dự kiến bao gồm:

• Hướng dẫn về giao dịch tài chính: Tăng cường hướng dẫn về xác định giá giao dịch tài chính nội bộ tập đoàn trên cơ sở công trình nghiên cứu của OECD
• Tài sản vô hình khó định giá: Tăng cường rà soát các giao dịch liên quan đến tài sản trí tuệ, đặc biệt là các giao dịch có giá trị định giá không chắc chắn
• Tái cơ cấu doanh nghiệp: Tăng cường chú trọng đến việc tái cơ cấu xuyên biên giới và các khoản thuế áp dụng khi chuyển hoạt động hoặc tài sản ra khỏi một khu vực tài phán
• Phương pháp phân bổ lợi nhuận: Áp dụng thường xuyên hơn các phương pháp phân bổ lợi nhuận đối với các doanh nghiệp có hoạt động tích hợp và các chuỗi giá trị độc đáo

Mở rộng quản lý thuế số

Hoạt động quản lý thuế số của Hong Kong sẽ tiếp tục phát triển:

• AI và học máy: Tăng cường sử dụng trí tuệ nhân tạo để đánh giá rủi ro và lựa chọn đối tượng thanh tra thuế
• Báo cáo theo thời gian thực: Có khả năng chuyển dịch theo hướng tăng cường báo cáo thuế và giám sát tuân thủ theo thời gian thực
• Công cụ thanh tra thuế số: Tăng cường sử dụng phân tích dữ liệu và kỹ thuật điều tra số trong thanh tra thuế
• Chuỗi khối và tài sản số: Xây dựng các khuôn khổ đánh thuế đối với giao dịch tiền mã hóa và tài sản số

Tăng cường hợp tác quốc tế

Các cơ quan thuế trên toàn thế giới đang tăng cường hợp tác, kéo theo những tác động đối với người nộp thuế tại Hong Kong:

• Thanh tra thuế chung: Các cuộc thanh tra thuế chung hoặc có sự phối hợp giữa nhiều cơ quan thuế diễn ra thường xuyên hơn
• Chia sẻ thông tin: Mở rộng trao đổi thông tin tự động theo các khuôn khổ AEOI và CbCR
• Số liệu thống kê về MAP và đánh giá đồng cấp: OECD tiếp tục giám sát hiệu quả giải quyết tranh chấp
• Áp dụng các thông lệ tốt nhất: Hong Kong điều chỉnh để phù hợp với các thông lệ quốc tế tốt nhất trong quản lý thuế và giải quyết tranh chấp

Duy trì hệ thống thuế của Hong Kong

Bất chấp những diễn biến quốc tế, Chính quyền Hong Kong đã tái khẳng định rằng nguyên tắc đánh thuế theo nguồn thu nhập trong lãnh thổ sẽ tiếp tục được áp dụng ngoài phạm vi Trụ cột Hai. Cam kết này duy trì các đặc điểm cơ bản của hệ thống thuế Hong Kong, đồng thời thích ứng với các yêu cầu về thuế tối thiểu toàn cầu.

Kết luận

Bối cảnh giải quyết tranh chấp thuế tại Hong Kong đang trải qua những thay đổi sâu sắc do việc triển khai BEPS 2.0, những tiến bộ trong quản lý số và việc tăng cường thực thi quy định về giá giao dịch liên kết. Việc triển khai Trụ cột Hai có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2025, việc ra mắt các cổng thuế điện tử mới vào tháng 7 năm 2025 và cách tiếp cận ngày càng nghiêm ngặt của IRD tạo ra cả thách thức lẫn cơ hội cho người nộp thuế.

Để ứng phó thành công với môi trường đang thay đổi này, người nộp thuế cần chủ động tuân thủ, chuẩn bị hồ sơ tài liệu vững chắc, sử dụng có chiến lược các cơ chế phòng ngừa tranh chấp như APA và hiểu biết sâu sắc về các khuôn khổ giải quyết tranh chấp quốc tế, bao gồm MAP. Trong khi Hong Kong duy trì vị thế là một trung tâm tài chính quốc tế hàng đầu và đồng thời thích ứng với các chuẩn mực thuế toàn cầu, doanh nghiệp phải luôn sát sao theo dõi các diễn biến và điều chỉnh chiến lược quản lý rủi ro thuế cho phù hợp.

Những xu hướng được phân tích trong bài viết này—tranh chấp về tuân thủ BEPS 2.0, chuyển đổi số, tăng cường thực thi quy định về giá giao dịch liên kết và tăng cường hợp tác quốc tế—sẽ định hình các tranh chấp thuế tại Hong Kong trong nhiều năm tới. Những người nộp thuế đầu tư vào việc tìm hiểu các xu hướng này, duy trì hồ sơ tài liệu chất lượng cao và hợp tác mang tính xây dựng với IRD cũng như thông qua các cơ chế giải quyết tranh chấp quốc tế sẽ có vị thế thuận lợi nhất để quản lý hiệu quả rủi ro thuế trong môi trường thuế mới của Hong Kong.